Het lijkt tegenwoordig alleen nog maar te gaan om de toekomst. Door een verlies van controle over wat er nu gebeurt wordt continu geprobeerd deze ongeregeldheid af te dekken met een beeld van hoe ’t zou moeten worden. Als er nog meer regels komen dan zal ’t beter worden....

Maar waar zijn de mogelijkheden gebleven om dingen te laten ontstaan. Kan deze ongeregeldheid zichzelf niet organiseren? Is ongeregeldheid niet een fase van ongekende mogelijkheden? Dat is een moment waarop nieuwe verbanden gelegd kunnen worden en publieken worden gecreëerd. Dat is tegenwoordig een van de lastigste opgaven: het creëren van contact in een tijd van steeds verdergaande segregatie.

Vreemd genoeg wordt dit idee van publiek totaal ongenuanceerd gebruikt in de meeste discussies. Óf alles wordt herleid tot één gemeenschappelijke noemer: het publiek. Óf het publiek is van tevoren al volledig gecategoriseerd door middel van leefstijlmarketing. Volgens mij is ontwerpen juist het creëren van een publiek dat elkaar kan vinden door middel van dat specifieke medium, of dat nu architectuur is of het internet.

Het gaat volgens mij om het leggen van verbanden en in dat opzicht ben ik het helemaal eens met de stelling van de ontwerper als organisator en misschien zelfs die van politicus. Deze nieuwe rol van de ontwerper is volgens mij in zoverre politiek dat de keuze voor een publiek heel bewust gemaakt moet worden. Allerlei verbanden zijn denkbaar en het wordt daarmee steeds belangrijker om de keuze voor specifieke verbanden, onderwerpen en publieken te motiveren. Dit maakt ook dat de rol van de ontwerper als organisator/politicus inhoudelijk blijft en gaat de relatie met de opdrachtgever voorbij ‘het functionele’.

Dit kan betekenen dat de ontwerper op zoek moet gaan naar nieuwe partners. Janny Rodermond stelde bijvoorbeeld onlangs dat architecten, als vormgevers van een publiek domein, wellicht afscheid moeten nemen van een partij die dit publieke aspect niet wenst te organiseren maar die in de jaren ’90 cruciaal was voor hun broodwinning, namelijk de projectontwikkelaars.

Ik ben het trouwens oneens met de stelling van Mieke dat ontwerpen alleen nog maar over macht, geld en media gaat. Niet alleen in ieder geval, en zeker niet alleen over grootkapitaal, commerciële omroepen en spierballenpolitiek maar net zo goed over micro-economieën, weblogs en zelfbestuur. Maar voorbij deze nieuwe heilige drie-eenheid gaat ontwerpen ook over veiligheid, mobiliteit, duurzaamheid (of tijdelijkheid zoals je wilt), gezondheid, etc.. Dat is ook een consequentie van de politieke rol van de ontwerper!